پژوهش نامه اصول فقه اسلامی

پژوهش نامه اصول فقه اسلامی

بررسی ملاک تقدیم به هنگام ضعف ظهور حاکم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
طلبۀ سطح عالی مدرسۀ فقهی امام محمدباقر علیه السلام، قم، ایران.
چکیده
حکومت، از مباحث با اهمیت دانش اصول است که از آغاز جعل این عنوان و بررسی آن به‌صورتِ خاص، با چالش‌هایی روبرو بوده است. تفاوت مهم حکومت و سایر انواع تقدیم یک دلیل بر دلیل دیگر، آن است که در حکومت اظهر و ظاهر ملاحظه نمی‌شود؛ بلکه حاکم با کمترین ظهور، بر دلیل محکوم که دارای ظهور قوی‌تر است، مقدم می‌شود. همین مسئله که عقلا، بدون ملاحظۀ اخصیت و اظهریت یک دلیل نسبت به دلیل دیگر، آن را بر دیگری مقدم نموده‎‌اند، منشأ جعل اصطلاح حکومت و جداسازی آن از مواردی همچون عام و خاص و تزاحم و تعارض بوده است. به همین جهت -که یک دلیل به شیوۀ متعارف بر دیگری مقدم نشده است- اصولیان به دنبال تعیین ملاک‌هایی برآمده‌اند تا وجه تقدیم حاکم بر محکوم روشن شود. در این راستا، ملاک‌هایی مطرح شده است که هیچ‌یک توانایی توجیه این تقدیم غیر متعارف را ندارد. با بررسی دقیق آرا و ادله روشن می‌شود، فقط در یک قسم که رابطۀ دلیل حاکم و کاشفیت محکوم، ورود است، بدون در نظر گرفتن اظهر و ظاهر، دلیل حاکم بر محکوم مقدم می‌شود. البته این مطلب با صدق اصطلاح حکومت بر اقسام دیگر، و نظارت بر این قسم تنافی ندارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

المعیار فی تقدیم الدّلیل الحاکم عند ضعف ظهوره

نویسنده العربیة

علی سلیمانی
طلبۀ سطح عالی مدرسۀ فقهی امام محمدباقر علیه السلام، قم، ایران.
چکیده العربیة

الحکومة موضوع ذو أهمیّة بالغة فی علم الأصول وقد واجهت تحدّیات منذ بدایة صیاغة هذا العنوان و التّحقیق فیه بشکل خاصّ. فالفارق الرّئیسی بین الحکومة وأنواع أخرى من تقدیم دلیل على آخر هو أنّه لا یتمّ اعتبار الظّاهر والأظهر فی الحکومة؛ بل إنّ الدّلیل الحاکم ـ و بأدنی ظهور ـ یُقدَّم على المحکوم بظهور أقوی. إنّ هذه المسألة ذاتها ـ وهی أنّ العقلاء یبادرون بتقدیم دلیل علی آخر دون مراعاة کون الأوّل أخصّ أو أظهرـ کانت مبدأ و منشأ صیاغة مصطلح الحکومة وفصلها عن نظائرها مثل العامّ والخاصّ، والتّزاحم والتّعارض. و بما أنّ هذا التّقدیم غیر معتاد و غیر معروف ـ حاول الأصولیّون تحدید معاییر تبرّر تقدیم الحاکم علی المحکوم. وفی هذا الصّدد، تمّ اقتراح معاییر دون جدوی لأنّ أیًّا منها لا یوجِّه هذا التّقدیم غیر المعتاد. وبالتّدقیق فی الأقوال والأدلّة یتبیّن أنّه لایتقدّم الحاکم الظّاهر علی المحکوم الأظهر إلّا فی حالة واحدة فحسب و هی ما إذا کانت العلاقة بین الدّلیل الحاکم و کاشفیّة المحکوم هو الورود، وهذا لا یتعارض مع صدق مصطلح الحکومة على سائر الأقسام و صدق مصطلح النّظارة علی هذا القسم.

کلیدواژه‌ها العربیة

الظّهور
النّظارة
الحکومة
الحکومة التّفسیریّة
الحکومة التّنزیلیّة